5 marca odbyło się wyjątkowo wartościowe spotkanie edukacyjne poświęcone profilaktyce zdrowotnej, farmakoterapii oraz bezpieczeństwu stosowania produktów dostępnych w aptekach. Naszym gościem był mgr farmacji Roman Filipiak. Ogromne zainteresowanie uczestniczek oraz liczba pytań pokazały, jak bardzo potrzebna jest rzetelna edukacja zdrowotna. Jedno spotkanie to zdecydowanie za mało, by wyczerpać tak szeroki temat — dlatego mamy nadzieję na kolejne wizyty naszego prelegenta. Szczepienia ochronne są jedną z najskuteczniejszych metod profilaktyki chorób zakaźnych. Współczesne apteki coraz częściej pełnią rolę punktów szczepień, zwiększając dostępność świadczeń zdrowotnych. W aptekach można zaszczepić się przeciwko: grypie, COVID-19, pneumokokom, kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM), błonicy, tężcowi i krztuścowi, błonicy lub tężcowi (szczepionki monowalentne), wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV), półpaścowi, odrze, śwince i różyczce, poliomyelitis (ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu), wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B, wirusowemu zapaleniu wątroby typu A lub B (szczepionki monowalentne), zakażeniom wirusem RSV. Szczepienia chronią życie — to fakt potwierdzony ponad 200 latami badań i praktyki medycznej. Nowoczesna apteka to nie tylko miejsce realizacji recept. Farmaceuci świadczą dziś szereg usług w ramach opieki farmaceutycznej, takich jak: przeglądy lekowe, konsultacje farmaceutyczne, usługa „Nowy Lek”, wybrane badania diagnostyczne, kwalifikacja i wykonywanie szczepień. To realne wsparcie pacjentów w bezpiecznym i skutecznym leczeniu. Lek to substancja lub mieszanina substancji posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób. Może być także stosowany w celu diagnozowania lub modyfikowania funkcji fizjologicznych organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne. Cechy leków: skuteczność i bezpieczeństwo potwierdzone badaniami, wieloetapowe badania przed dopuszczeniem do obrotu (laboratoryjne, przedkliniczne i kliniczne), stały nadzór jakościowy na każdym etapie produkcji i dystrybucji, możliwość wycofania całych serii w przypadku nieprawidłowości, wprowadzenie na rynek wymaga obszernej dokumentacji i jest procesem kosztownym. Leki występują w dwóch kategoriach: Rx – wydawane na receptę (reklama zabroniona), OTC – dostępne bez recepty. Wyrób medyczny służy do diagnozowania, zapobiegania, monitorowania lub łagodzenia przebiegu chorób oraz skutków urazów. Jego działanie nie opiera się na mechanizmach farmakologicznych. Do wyrobów medycznych zaliczamy m.in.: opatrunki i plastry, testy diagnostyczne, urządzenia medyczne, niektóre syropy, żele, kapsułki i tabletki. Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety w witaminy, składniki mineralne lub inne substancje o działaniu fizjologicznym. Najważniejsze informacje: nie leczy chorób i nie zastępuje leków, przeznaczony zasadniczo dla osób zdrowych, nie zastępuje zbilansowanej diety, przypomina lek formą, ale jest żywnością. Ryzyko i ograniczenia: skuteczność nie jest weryfikowana przed wprowadzeniem na rynek, kontrola jakości ma charakter wyrywkowy, deklarowana zawartość składników może się znacząco różnić od rzeczywistej, duże ryzyko zakupu produktów niskiej jakości przez internet. Zaleca się wybór suplementów renomowanych producentów i zakup w aptekach, co zwiększa bezpieczeństwo stosowania. Lek: na opakowaniu znajduje się określenie „lek” lub „produkt leczniczy”, posiada numer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, skład rozpoczyna się od substancji czynnej i jej dawki, zawiera ulotkę ze wskazaniami i dawkowaniem. Suplement diety: określany jako „suplement diety”, skład to lista składników odżywczych, często podawana jest referencyjna wartość spożycia (RWS), brak wskazań do leczenia chorób. Nowoczesne opakowania leków zawierają zabezpieczenia chroniące pacjentów przed sfałszowanymi produktami: kod 2D (Data Matrix) umożliwiający identyfikację produktu, unikalny numer seryjny, numer serii, termin ważności, zabezpieczenie przed otwarciem. System umożliwia śledzenie drogi leku od producenta do pacjenta i zapobiega ponownemu wprowadzeniu go do obrotu. Szacuje się, że leki sfałszowane stanowią istotny problem globalny, szczególnie w sprzedaży internetowej. Aby lek zachował skuteczność i bezpieczeństwo: Przechowuj: w suchym, chłodnym i zacienionym miejscu, w temperaturze wskazanej na opakowaniu, w zamkniętych szafkach, poza zasięgiem dzieci. Unikaj: łazienki (wilgoć i ciepło), samochodu, bezpośredniego światła słonecznego. Nieprawidłowe warunki mogą prowadzić do rozkładu substancji czynnych i utraty właściwości leku. Przeterminowane leki stanowią zagrożenie dla zdrowia i środowiska. Nie wolno wyrzucać ich do śmieci ani kanalizacji, należy umieszczać je w specjalnych pojemnikach, za organizację systemu zbiórki odpowiada samorząd lokalny. Informacje o punktach zbiórki można uzyskać w urzędzie miasta lub gminy. Spotkanie było cenną lekcją świadomego i bezpiecznego korzystania z produktów dostępnych w aptekach. Wiedza o szczepieniach, zasadach stosowania leków oraz różnicach między lekami, wyrobami medycznymi i suplementami diety pozwala podejmować odpowiedzialne decyzje zdrowotne. Dziękujemy za inspirujące wystąpienie i liczymy na kolejne spotkania edukacyjne.
